Kralj Aleksandar Karađorđević

Pretpostavke za dolazak većeg broja ruskih emigranata u Srbiju dvadesetih godina 20. veka stvorene su činjenicama da je Sovjetska Rusija od Oktobarske revolucije 1917. do 1921. godine ostala bez 868.866 km2 teritorije carske Rusije, da je velika glad u toku 1921-1923. godine odnela 5.000.000 ljudskih života i, iznad svega, neuspešnim vojnim pokušajima restauracije monarhije, mada se ne treba zanemariti okolnost da su jedan broj izbeglica činili vojnici zarobljeni od strane austrougarske i nemačke vojske u Prvom svetskom ratu, kao i oni koji su se borili u sastavu savezničkih snaga na frontu u Francuskoj i na Solunskom frontu. Tako se dogodilo da se u pet velikih talasa, u periodu 1919-1921. godine u Kraljevinu Srbiju odnosno SHS slije više od 40.000 ruskih izbeglica, koje su zahvaljujući izraženom srpskom razumevanju, doduše donekle i uz asistenciju Francuske i Velike Britanije, imale tako povoljan tretman, da su odobreni i smeštaj Ruskog Sinoda i Vrhovne vojne komande u Sremskim Karlovcima, poseban školski sistem na ruskom jeziku i ustanove internatskog tipa. Čitavi delovi armije generala Vrangela, posle katastrofalnog poraza od boljševika, uključeni su u izvođenje velikih javnih radova u Kraljevini SHS, kao što su: izgradnja magistralnih puteva Vranje- Bosilevgrad, Kraljevo- Raška i železničke pruge Ormož- Ljutomer. Prijemu ruskih izbeglica prethodio je potpuni prekid diplomatskih donosa sa Sovjetskom Rusijom, za šta je povod bilo njeno istupanje iz Prvog svetskog rata. Sledeće godine, aprila 1919, Kraljevina SHS priznaje oficijelno rusku vladu u Omsku na čelu sa generalom Kolčakom, a i vlada generala Denikina, koja je nasledila Kolčakovu vladu, uživala je svu podršku južnoslovenske kraljevine, kao i potonja vlada generala Vrangela, kojoj su aktivnu pomoć pružale diplomatska i vojna misija sa sedištem u Sevastopolju.

U to vreme među izbeglim Rusima zagovarala se ideja o nekoj vrsti njihove eksteritorijalnosti, odnosno nepotpadanja pod vlast Kraljevine SHS. Tražilo se „priznavanje institucije punomoćstva za Ruse u Kraljevini, odnosno potčinjavanje ruskih izbeglica ruskim vlastima“. Kod neprihvatljivosti ovakvog rešenja, otišlo se u suprotnu krajnost, pa je od strane dela ruske emigracije, uključujući i Rusku pravoslavnu crkvu u egzilu, kralju Aleksandru Karađorđeviću ponuđen upražnjen ruski carski presto, uz potenciranje okolnost da kralj raspolaže sa milion vojnika koji bi mogli odlučujuće doprineti restauraciji monarhije u Rusiji, od čega se Beogradski dvor nije distancirao .

Daleko od boljševičke pošasti, ruska vojnička molitva dugo vremena bila je retka uteha mnogobrojnim prognanim Rusima koji su spas našli u Srbiji .

Tekst molitve objavljen je u lokalnim „Krajinskim novostima“ 14. decembra 1930, u broju posvećenom obeležavanju 42. rođendana Kralja Aleksandra Karađorđevića:

„Oh Bože ti koji treseš morskom pučinom i vrhovima neprohodnih gora, pošalji s visine nebesa blagodet Hristoljubivoj Pravoslavnoj Zemlji Ruskoj, koja dan i noć slavi tvoje sveto ime. Daj zdravlje i dug život našemu Caru koji skupa s nama podiže svoj skromni pogled k nebu, daruj mu mudrost Solomonovu i silu Davidovu, olakšaj mu teret Krune, ukrasi je još većma alem kamenjem zemaljske slave. Blagoslovi tvoje Hristijansko Pravoslavno oružje koje niče iz grudi Urala da kroti i umirava nasilnike, da trga ropske lance od kojih se grozi čovečanski rod. Pošalji blagoslov na naše krvave zastave, koje u tvoje ime nose nebroj bojeva napisanih zlatnim slovima, neka ih kao i do sada vije sveti Georgije Velikomučenik pobjedonosac, noseći ih od boja do boja, od pobede do pobede kroz uništene neverničke redove, neka u njima sija veleum Petra kao zvezda predhodnica pred polumesecom. Zbuni naše mnogobrojne dušmane, liši ih razuma, smuti im jezik, da pred nama priklone svoje prkosne glave, da ih po Hristovu obredu naučimo štovati Tvoje sveto ime. Raširi, oh Bože, među neizmernoga Carstva u kome samo u Tvoju slavu struji Don, Volga i stotinu drugih reka, u kome se vrhovi do neba uzdižu, Ural, Altaj i Kavkaz, raširi ih od juga do severa, od istoka do zapada, dotle, dokle jedro nosi lađu i Kozak dopre svojim krilonogim konjem, i orao svojim krilima, noseći u krvavim kandžama munje i gromove za one koji prkose Tebi – palmu mira za one koji štuju Tebe i Tvoje ime. Amin.“

Istorijska zbivanja od navedenih detalja ostavila su tek sećanja. Aleksandar je svoja politička opredeljenja platio životom- ubijen je uatentatu na tlu Francuske 9.oktobra 1934.g.

Autor: Ranko Jakovljević

 

IZVORtkmagazin
PODELI

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here